XX դարի փիլիսոփայության տարրական ուղեցույց

Նորագույն պատմության թվով 9 գերմանական, ֆրանսիական և անգլոսաքսոնական ավանդույթները

 

«Ինլայթ»-ը ներկայացնում  է Arzamas-ի «XX դարի փիլիսոփայության տարրական ուղեցույց» շարքի նյութերի հայերեն թարգմանությունը: 
Հերմենևտիկա

Փիլիսոփայական հերմենևտիկան ծագել է Գերմանիայում, անցյալ դարի 60-80-ականներին։ Ֆենոմենոլոգիայի զարգացումն է լեզվի առումով։

 Հանս Գեորգ Գադամար
© Emiliano Bruzzone

Ինչ հիմնական խնդիրն էր լուծում այս ուղղությունը

Ինչպես է հնարավոր հասկանալը։

Հիմնական թեզիսը

Աշխարհի մեկնաբանությունը հնարավոր է այն նույն մոդելների հիման վրա, ինչ տեքստի մեկնաբանությունը։


Ինչ եզրույթներ են օգտագործել փիլիսոփաները

Հերմենևտիկական շրջան ⇾ հասկանալու գործընթացի պարադոքսալ հատկանիշը, ըստ որի՝ ամբողջն իմանալու համար (օրինակ՝ գրական ստեղծագործության մտահղացումը) պետք է իմանանք դրա մասերը (լեզվի ինչ նախադասություններից է այն բաղկացած և հակառակը՝ մասերի շուրջ ճիշտ պատկերացում կազմելը ենթադրում է ամբողջի մասին իմացություն։

Հասկացության հորիզոնը աշխարհի մասին պատկերացումները, որոնք հատկանշական են տեքստի հեղինակի, ընթերցողի կամ երկխոսության մասնակցի համար: Հասկանալու գործընթացը նկարագրվում է որպես հասկացողությունների հորիզոնների փոխադարձ մոտեցում։

Հաղորդակցական բանականություն ⇾ պատկերացում այն մասին, որ մարդու մտածողությունը կարող է լինել երկխոսություն այլ մարդկանց հետ լեզվի և հանրության մեջ։


Որ գիտությունների վրա է ազդել՝ փիլիսոփայությունից բացի

Հերմենևտիկան՝ որպես փիլիսոփայական դիսցիպլին ու մեթոդ, կիրառվել է սոցիալական տեսության, գրականագիտության ու գեղագիտության մեջ։ Օրինակ՝ արվեստի գործը հասկանալու գործընթացը այս ավանդույթի շրջանակներում նկարագրվում է որպես ոչ գծային և հեղինակի ու հանդիսատեսի համահեղինակություն պահանջող գործընթաց։

Դպրոցի առանցքային ներկայացուցիչները

Փիլիսոփայական հերմենևտիկայի դասական ներկայացուցիչը Հայդեգերի աշակերտ Հանս Գեորգ Գադամերն է։ Այդ ավանդույթին են հարում ժամանակակից փիլիսոփաներ Կառլ-Օտտո Ապելը և վերջին տասնամյակի առավել ազդեցիկ մտավորականներից մեկը՝ Յուրգեն Հաբերմասը։

  1. Пассмор Д. Сто лет философии. М., 1998.
  2. Андерсон П. Размышления о западном марксизме. М., 1991.
  3. Уэст Д. Континентальная философия. М., 2015.


Թարգմանիչ՝ Անի Յախշիբեկյան (Ani Yakshibekyan) © Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here