Ինչո՞ւ է Հոնկոնգը մինչ այժմ բողոքում, և ո՞ւր կարող է հասնել այն

Բնօրինակի հեղինակ՝ Fion Li, Karen Leigh and Iain Marlow, Bloomberg

Այն, ինչ սկսվեց Հոնկոնգում՝ որպես բողոք չինական ցամաքային տարածքների արտահանձման մասին առաջադրված օրինագծի դեմ, Պեկինում վերածվեց ավելի մեծ մարտահրավերի: Հունիսին տեղական կառավարությունը հետաձգեց օրինագծի ընդունումը, իսկ հուլիսին հրապարակեց այն որպես «մեռած». սակայն բողոքները շարունակվեցին… բռնության պոռթկումներ համաշխարհային ֆինանսական կենտրոնների փողոցներում, մետրոներում և օդանավակայաններում՝ հանգեցնելով ավելի քան 1100 ձերբակալության: Օրինագիծը վերջնականապես հանվել է սեպտեմբերին, սակայն բողոքարարների պահանջներն աճել են: Չինական զորքերի տեղաշարժերը հարցեր են առաջացրել այն բանի շուրջ, թե որքան հեռու է պատրաստ գնալ Պեկինի Կենտրոնական կառավարությունը՝ պահպանելու իր իշխանությունը 7.5 միլիոն բնակչությամբ քաղաքի վրա: Նախագահ Սի Ցզինպինը 2017թ. Հոնկոնգ կատարած իր այցի ժամանակ զգուշացրեց, որ մարտահրավերներն իր կառավարման ուղղությամբ չեն հանդուրժվի:

  1. Արդյո՞ք Հոնկոնգը Չինաստանի մի մասը չէ:

Այո, սակայն սա կիսաինքնավար շրջան է: Քաղաքը շուրջ 156 տարի եղել է Բրիտանական կայսրության զինվորական ճամբարը, որի ընթացքում էլ զարգացել և վերածվել է համաշխարհային բիզնես հանգույցի: 1984թ. համատեղ հայտարարությամբ բրիտանացիները համաձայնեցին 1997-ին վերադարձնել քաղաքը, իսկ Չինաստանը խոստացավ թույլատրել «ինքնավարության բարձր աստիճան» շուրջ 50 տարի՝ ներառյալ ազատ խոսքի և մամուլի երաշխիքները, կապիտալիստական շուկաները և անգլիական հասարակական իրավունքը՝  ամրագրված «մեկ երկիր, երկու համակարգ» համաձայնագրով:

  1. Ինչու՞ են մարդիկ մինչ այժմ բողոքում:

Նույնիսկ արտահանձման օրինագծի կասեցումից հետո Հոնկոնգի առաջնորդ, գործադիր տնօրեն Քերի Լեմից պահանջվեց ևս երկու ամիս, որպեսզի պաշտոնապես հեռացնի այն կառավարության օրակարգից: Այդ ընթացքում պահանջների ցուցակն ավելի ընդլայնվեց: Բողոքարարներից շատերը որդեգրել էին «Հինգ պահանջ, և ոչինչ պակաս» նշանաբանը: Դրանք էին.

  • Արտահանձման օրինագծի վերացում
  • Ինքնուրույն հետաքննություն ոստիկանության կառավարման գործում
  • Համաներում ձերբակալված ցուցարարներին, որոնցից շատերին սպառնում է 10 տարվա ազատազրկում հասարակական կարգի խախտման մեղադրանքով
  • Բողոքի ցույցերը՝ որպես «անկարգություն» որակելու ավարտ
  • Վերսկսել ընտրական բարեփոխումների գործընթացը՝ ներառյալ քաղաքի ղեկավարի ուղղակի ընտրությունները

Մեծ տարածում գտան նաև Լեմի պաշտոնաթող լինելու մասին կոչերը:

  1. Ի՞նչ է հայտնում Չինաստանը:

Հռետորաբանությունն ավելի բիրտ տեսք ընդունեց: Յանգ Գուանը՝ Չինաստանում Հոնկոնգի և Մակաոյի հարցերով զբաղվող գրասենյակի խոսնակը, ասաց, որ «ծայրահեղականները լուրջ հանցանքներ են գործել» և դրսևորել են «ահաբեկչության» նշաններ: Գրասենյակը բացառել է ուղիղ ժողովրդավարության պահանջը և աննկուն կերպով պաշտպանել ոստիկանությանն ու քաղաքային կառավարությանը: Չինացի պաշտոնյաներն ու պետական մեդիան ևս մեղադրում էին օտարերկրյա միջամտությանը՝ ԱՄՆ-ին բնութագրելով որպես բողոքողների թիկունքում կանգնած «սև ձեռք». պնդում, որը ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը որակեց «ծիծաղելի»: Չինացի պաշտոնյաները նախազգուշացրել էին Կոմունիստական կուսակցության կենտրոնական իշխանության կամ «մեկ երկիր, երկու համակարգ» սկզբունքի մարտահրավերների առնչությամբ: The People’s Daily-ն՝ կուսակցության դրոշակիր թերթը, հայտնեց, որ Հոնկոնգի գլխավոր առաջնահերթությունը հանցավոր գործողությունների պատժելիությունն ու սոցիալական կարգի վերականգնումն է:

  1. Ի՞նչ է հայտնում Հոնկոնգի կառավարոթյունը:

Լեմը ասաց, որ արտահարձման օրինագծի կասեցումը «փակուղին կոտրելու առաջին քայլն էր», սակայն անորոշ: Նա խոստացավ մեկնարկել երկխոսության հարթակ՝ քննարկելու  քաղաքում «արմատացած» քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական խնդիրները: Նաև ասել է, որ օրենքի գերակայությունը խանգարում է համաներման խափանմանը, իսկ դա առաջացնում է դժգոհություն այն մասով, որ ոստիկանության գործունեության վերաբերյալ բողոքներով պետք է զբաղվի գործող հանձնաժողովը (ՄԱԿ-ի զեկույցները կասկածի տակ են դրել դրա քննչական լիազորություններն ու ինքնուրույնությունը): Սեպտեմբերի 4-ին հեռուստատեսային ուղերձում, Լեմն ասաց, որ «տարբեր սահմանափակումներ և հանգամանքներ խանգարում են իրեն անվանարկել «հասարակության բոլոր դժգոհությունները»: Օրեր առաջ Reuters-ը հայտնեց, որ ձեռք է բերել գաղտնի հանդիպման ձայնագրություններ, որտեղ Լեմն ասում է, որ կհեռանա աշխատանքից, եթե կարողանա, և որ իր հնարավորությունները՝ ճգնաժամը լուծելու համար, «շատ սահմանափակ են», քանի որ այն Չինաստանի համար դարձել է ազգային անվտանգության և ինքնիշխանության խնդիր: Ինչ վերաբերում է ձայնագրության մասին հարցին, Լեմը ժխտեց պաշտոնը վայր դնելու համար Չինաստանից թույլտվություն խնդրելու փաստը:

  1. Ինչքա՞ն կարող է սա վատթարանալ:

Դա կախված է Չինաստանից: Ժողովրդական ազատագրական բանակի զորքերը քաղաքում են 1997թ. ի վեր, սակայն խաղացել են նվազագույն դերը: Մտավախություն է առաջացել, որ զորքերը կարգը վերականգնելու համար են այստեղ, և սա հատկապես այն բանից հետո, երբ կայազորը սոցցանցերում հրապարակեց տեսանյութ, որտեղ զորքը կատարում էր ապստամբական իրավիճակի կառավարման զորավարժություններ: Հոնկոնգի և Մակաոյի հարցերով զբաղվող գրասենյակը չի բացառել դա: Շատերի համար ամենամեծ վախը հարուցում է խստացումը, որն արտացոլում է երեսուն տարի  առաջ հիմնականում ուսանողներներից բաղկացած բողոքի ցույցը Թիանանմեն հրապարակում, ինչպես նաև հատուկ կարգավիճակի վերացումը ամերիկյան հետագա տարհանման համար, ըստ որի` ամերիկացիները համաձայնում են առևտրի և տնտեսական հարցերում Հոնկոնգին վերաբերվել որպես անջատ մեկը Չինաստանից: Reuters-ի կողմից ձեռք բերված ձայնագրությունում Լեմը նշում է, որ Չինաստանը չի պլանավորում տեղակայել բանակ, քանզի «չափազանց մեծ կլինի դրա դիմաց վճարվող գինը»:

  1. Ազդե՞լ են արդյոք բողոքի ակցիաները բիզնեսի վրա:

Թվում է, թե այո: Տնտեսությունն արդեն ճնշման տակ էր չինաամերիկյան առևտրային պատերազմի արդյունքում: ՀՆԱ-ն երկրորդ եռամսյակում ավելացել է ընդամենը 0.6%-ով, իսկ համաձայն Bloomberg Economics-ի՝ շարունակվող անհանգստությունները կարող են բարձրացնել դրա խորացման հավանականությունը: Դրոշակիր «Cathay Pacific Airways» ՍՊԸ-ն հայտնում է, որ տոմսերի վաճառքը հուլիսին նվազել է, իսկ գալիք ամրագրումները՝ վնասված: Տուժել են նաև այցերը հոնկոնգյան Դիսնեյլենդ: Քաղաքի մանրածախ առևտրի հարցերով զբաղվող բաժինը հայտնել է, որ վաճառքը սպասվածից ավելի շատ է անկում ապրել հունիսին՝ անկումների ուղիղ հինգերորդ ամսին: Փոքր բիզնես ձեռնարկությունները հուլիս ամիսը նկարագրում են ավելի վատատեսական, քան անցած 7 տարվա յուրաքանչյուր ժամանակ: Ռիշմոնը (Richemont)՝ Cartier-ի սեփականատերը, արձագանքեց Swatch-ին՝ ասելով, որ բողոքի ցույցերը Հոնկոնգում, շվեյցարական ժամացույցների արտահանման լավագույն շուկայում, ուղիղ համեմատական են խանութների փակմանն ու զբոսաշրջիկների ավելի նվազ ժամանմանը: Այս իրարանցումը նպաստեց նաև Temasek Holdings Pte-ի՝ մանրածախ վաճառքում իր 3 միլիարդանոց բաժնետոմսը A.S. Watson Group-ին չվաճառելու որոշման կայացմանը:

  1. Աշխատե՞լ են արդյոք բողոքի ակցիաները նախկինում:

Այո, իսկ վերջերս՝ ավելի քիչ: 2003-ին ցույցերի արդյունքում խոչընդոտվեց Ազգային անվտանգության կողմից առաջարկված օրենքի ընդունումը, ինչպես նաև պահանջվեց այդ ժամանակի գործադիր տնօրեն Թուն Չի- Հվայի հրաժարականը: Ինը տարի անց ավագ դպրոցի աշակերտների, նրանց ծնողների և ուսուցիչնների խմբերի խափանեցին հոնկոնգյան կառավարության՝ Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության մասին գովաբանական և ժողովրդավարությունը քննադատող դասընթացի դասավանդման որոշումը: Սակայն ժողովրդավարամետ շարժումը ձախողվեց այն բանից հետո, երբ կառավարությունը հաջողությամբ ճնշեց աշակերտների կազմակերպած ցույցերը, որոնք 2014-ին շուրջ 79 օր զբաղեցրին քաղաքի փողոցները՝ հրաժարվելով տեղի տալ գործադիր տնօրենի ուղղակի ընտրությունների նրանց հորդորներին: Այդ ժամանակվանից ի վեր որոշ ակտիվիստերի և ցույցերի հետապնդվող առաջնորդներին Չինաստանն արգելում է գտնվել ընտրատեղամասի վայրում, ինչպես նաև արգելեց անկախամետ կուսակցության գործունեությունը:

  1. Ի՞նչ պատահեց արտահանձման օրինագծի հետ:

Ընդդիմության ներկայացուցիչներն ասում են, որ դա կարող է դուռ բացել յուրաքանչյուրի համար, ներառյալքաղաքական այլախոհների կամ քաղաքացիական իրավունքի պաշտպան ակտիվիստների,, ովքեր վախենում են, որ կձերբակալվեն չինական կառավարության կողմից Հոնկոնգում ձեռ բերած մեղադրանքների արդյունքում և կուղարկվեն «հայրենիք», որտեղ կառերեսվեն նրան, ինչը Ամերիկայի Պետդեպարտամենտն անվանում է Չինաստանի «քմահաճ իրավական համակարգ»:

Օրենքը կիրառվելու էր Հոնկոնգի քաղաքացիների, օտարերկրյա ռեզիդենտների և նույնիսկ այն մարդկանց նկատմամբ, ովքեր այստեղ էին աշխատանքային կամ զբոսաշրջային նպատակներով: Քննադատները նկատեցին, որ չինական կառավարության աջակիցների հետ համաձայնության արդյունքում ընտրված գործադիր տնօրենին օրինագծի նախատիպի հանձնումը  նրան ղեկավարող դեր տվեց արտահանձման պահանջների կատարման գործում. ներկայումս օրենսդիր մարմինը կարող է արգելել արտահանձնումը:

  1. Կա՞ն արդյոք այլ հավանական բռնկումներ:

Հոնկոնգը դեռ պետք է ընդունի ազգային անվտանգության օրինագիծը՝ Չինաստանի և արտաքին քաղաքական ուժերի գործունեության դեմ դիվերսիան կանխելու համար: Լեմն ասել է, որ ցանկանում է ստեղծել «սոցիալական բարենպաստ միջավայր»՝ նախքան այն կյանքի կոչելը: Հոնկոնգը կայացրել է նաև որոշում՝ դատապարտելու Չինաստանի ազգային օրհներգի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունքը մինչև 3 տարի: Իսկ անցյալ տարի բողոքի ցույցերը տեղի ունեցան այն բանից հետո, երբ Լեմը նախանշեց Հոնկոնգ կղզու և մինչև արևմուտք Լանտաուի միջև արհեստական կղզիներ կառուցելու նախագիծը: Թերագնահատողներն առարկում են 80 միլիարդ դոլար գնահատված արժեքը և շրջակա միջավայրի ազդեցությունը: Կղզիները կօգնեն կարգավորել բնիկ չինացիների շարունակական ներհոսքը, որոնց էլ հենց հոնկոնգցիները մեղադրում են ապրանքի գների բարձրացման և հանրային հիվանդանոցների գերզբաղեցված լինելու մեջ:

 Թարգմանիչ՝  Քրիստինե Բդոյան (Christine Bdoyan) © Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են:

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here