Հարցազրույց. Պարգև Ֆրանկյան

Պարգև Ֆրանկյան
Հարցազրույց պատմաճարտարապետական հուշարձանների եռաչափ վերակազմող Պարգև Ֆրանկյանի հետ
Պարոն Ֆրանկյան, գրեթե 20 տարի զբաղվում եք հուշարձանների թվանշանային վերակառուցմամբ. ինչպե՞ս սկսվեց այս ամենը, ինչպե՞ս ներգրավվեցիք ՀՃՈւ հիմնադրամի աշխատախմբին:

Հայկական ճարտարապետությունն ուսումնասիրող հիմնադրամը Հայաստանում բացվեց 2000 թվականին, որի հիմքը երջանկահիշատակ հուշարձանագետ Սամվել Կարապետյանի տասնամյակների ահռելի գիտական ուսումնասիրություններն էին։ Մինչ այդ մենք ունեինք կենտրոններ Եվրոպայում և Ամերիկայում։ Հենց այդ ժամանակ ներգրավվեցի և ստեղծեցինք առանձին ճյուղ՝ հուշարձանների չափագրումների հետ մեկտեղ, նաև եռաչափ վերակազմությունների բաժին, որի նպատակն էր ստանալ մեր պատմաճարտարապետական հուշարձանների նախնական տեսքը թվանշային(3D) տարբերակով և փոխանցել սերունդներին որպես մշակութային ժառանգություն: Բացի այդ` մեր գրասենյակը զբաղվում է Հայաստանից դուրս տարբեր գիտական ուսումնասիրություններով:

Հայտնի է, որ զբաղվում եք Բագրատունյաց Անի մայրաքաղաքի համայնապատկերի վերակազմությամբ: Եռաչափ մոդելավորումը ե՞րբ պատրաստ կլնի. տարիների աշխատանք է պահանջվում:

Այո, տարիների աշխատանք է պահանջվում։ Անիի թեման 2009 թվականից ենք սկսել: Մինչ այդ Արևմտյան Հայաստանի ուրիշ հուշարձաններ էին վերակազմում: Հաջորդ տարի պետք է լույս տեսնի մեր գիրքը, որը հենց Անիին է վերաբերում` գծագրերով, բացատրություններով և վերակազմություններով: Գլխավոր հուշարձանները, կարծես, ամբողջականացրել ենք: Բայց, իհարկե, Անին ունի տարբեր տնտեսական կառույցներ, բնակելի տարածքներ, բաղնիքներայդ բոլորը շարունակական պիտի անենք: Հիմա մոտավորապես 80 տոկոսով վերջացրել ենք: Բայց դեռ բավական ժամանակ կա` ամբողջացնելու մյուս բոլոր կառույցները:

Հիմնականում Արևմտյան Հայաստանի հուշարձաններն եք վերակառուցում, արդյո՞ք հարևանները որևէ կերպ չեն խանգարում աշխատանքներին:

Ճիշտն ասած` սա մի քիչ նուրբ թեմա է: Ամեն ինչ անում ենք, որ մեր շրջանակներում կատարվի ուսումնասիրությունները: Անվտանգության հարցեր կան, և հարևանները շրջանցում են Անիի հայկականության հարցերը․․․․

Տարիների ընթացքում տասնյակ կառույցների հետ եք աշխատել. կա՞ որևէ հուշարձան կամ շինություն, որը առանձնացնում եք, գուցե ինչ-որ առումով կարևորություն ունի:

Լինում է, որ մի հուշարձանի հետ աշխատում ենք մոտ վեց ամսից մինչև մեկ կամ երկու տարի, որովհետև անընդհատ նոր նյութեր են երևան գալիս, ուսումնասիրությունների արդյունքում տարբեր փոփոխություններ են կրում: Ամեն շրջանում այն կառույցը, որ մենք վերակազմում ենք, շատ հարազատ է դառնում: Երբ նույնիսկ սովորական պատմական գեղարվեստական գիրք եմ կարդում, հենց գտնում եմ իրեն վերաբերող մի նյութ, արագ դուրս եմ գրում, այդ պահին հատուկ է դառնում ինձ համար: Բայց, ընդհանուր առմամբ, ես Խծկոնքի վանական համալիրն եմ առանձնացնում: Հիմա հողին է հավասարացված, թուրքերը 60-ական թվականներին պայթեցրել են։ Հինգ եկեղեցուց է կազմված եղել, համալիրը ունեցել է երկու որմնափակ խաչքար: Հիմա մնացել է մի եկեղեցի` կիսավեր Սուրբ Սարգիսը։ Մի տեսակ առանձնահատուկ տպավորություն է թողնում: Հենց Խծկոնքն է ինձ համար առանձնանում, կարծես վիրավոր, բայց կանգնած է դեռ:

Ձեր աշխատանքները հասանելի՞ են հանրությանը: Ինչպե՞ս կարող են մարդիկ ծանոթանալ Ձեր գործերին:

Գործերը ես հիմնականում Facebook-ով եմ տարածում: Ունենք YouTube-յան էջ՝ “RAA Armenia“, կայքեր՝ www․RAA.am և www.armenianarchitecture.am, որտեղ եռաչափ վերակազմությունների առանձին բաժին կա: Մարդիկ օգտագործելիս հարցնում են, և մենք, իհարկե, թույլ ենք տալիս օգտագործել հղումով։

Տարիներ շարունակ հաղորդաշար ունեինք՝ «Ճանաչենք մեր Հայրենիքը»։ Պատմական հուշարձանների  մասին փոքր, գիտահանրամատչելի ֆիլմեր էինք պատրաստում: Սամվել Կարապետյանն էր վարում հաղորդաշարը: Գուցե վերսկսենք հետո, բայց հիմա YouTube-ում էլ կարող եք դիտել, նաև մեր պատրաստած շատ այլ ֆիլմեր ևս

Կարս․․․ Տեկորի տաճար ․․․ՎերակազմությունԻ՞նչ հետաքրքիր կամ ինչոր տեղ զվարճալի դեպքեր են պատահել աշխատանքային գործունեության ընթացքում:

Մեր գիտարշավների ժամանակ ամեն պահը ուրախ և հումորով ենք անցկացնում: Ամեն պահը մի հիշարժան դրվագ է, մանավանդ Սամվելի հետ: Ինքն էր սիրում միշտ հումորներով անցկացնել գիտարշավները: Պատահում էր մի շաբաթից մինչև մի ամիս դրսում էինք լինում` վրաններով։
Շատ կան հիշարժան դրվագներ, հիմա դժվար է հիշելը:

Հայաստանի սահմաններից դուրս հայտնի և անհայտ հայկական հուշարձանների ու պատմամշակութային կոթողների վերակառուցմամբ եք զբաղվում` վիրտուալ հարթակում: Սա սկզբու՞նք է, թե՞ մի օր գուցե զբաղվեք այլ երկրների հուշարձանների ու մշակութային կոթողների եռաչափ մոդելավորմամբ:

Հատուկ պայման չկա, բայց, միգուցե, եթե հայկականության հետ կապված լինի, օրինակ` ճարտարապետը հայ լինի կամ հովանավորը և այլնհնարավոր է, որ վերակազմենք, ինչու ոչ: Բայց հիմա Անիի վրա ենք աշխատում, հետո պիտի անցնենք Արևմտյան Հայաստանի մյուս հուշարձաններին

Պետությունը որևէ կերպ աջակցու՞մ է Ձեր աշխատանքներին:

Իհարկե, Մշակույթի Նախարարությունը․․.

Ի՞նչ պլաններ ունեք ապագայի համար: Անիի համայնապատկերի թվանշանային վերակառուցումն ավարտելուց հետո ո՞ր շինություններն եք վերակառուցելու:

Վերակառուցելու շինություններ շատ կան, մենք դեռ կիսատ թողած շատ նախագծեր ունենք, որը ես էլի FaceBook-ում տեղադրել եմ: Դրանք պիտի շարունակենք: Իհարկե, միայն եկեղեցիները չեն: Մենք պալատներ ունենք, կամուրջներ, բերդեր և այլն։

Վերակազմելու կառույցներ շատ կան: Ցավոք մեր պատմական ժառանգությունը այդքան էլ բարվոք վիճակում չի հասել մեզ․․․․

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here