Եթե պետությունը գրավում է քո անձը

«Ինլայթը» ներկայացնում է իտալացի հայտնի փիլիսոփա Ջորջո Ագամբենի «Եթե պետությունը գրավում է քո անձը» հոդվածի հայերեն թարգմանությունը:

Եթե պետությունը գրավում է քո անձը
Ջորջո Ագամբեն

Այսօր թերթերից տեղեկանում եմ, որ օտարերկրյա քաղաքացիները, որոնք ուղևորվում են Միացյալ Նահանգներ, պետք է գրանցվեն և երկիր մուտք գործելիս թողնեն մատնահետքեր: Քանի որ ես ինձ համար անհնարին եմ համարում այդպիսի ընթացակարգով անցնելը, անհապաղ չեղարկեցի դասընթացը, որը պետք է վարեի մարտին Նյու-Յորքի համալսարանում:   Այստեղ կփորձեմ բացատրել, թե անկախ ամերիկյան ուսանողներիս և դասախոսների (նրանց հետ տարիներ շարունակ կապված ենք համատեղ աշխատանքով և ընկերական հարաբերությունների մեջ ենք) հանդեպ տածած համակրանքից ես ինչու էի ցանկանում միաժամանակ լինել նաև այլ մտավորականների և եվրոպացի գիտնականների հետ:

Իրականում խոսքը միայն զննման նկատմամբ անձնական զգայունության մասին չէ, որը նախկինում անցնում էին հալածյալները,  քաղաքական հայացքների պատճառով հետապնդվողները և  շատ երկրների այժմյան հպատակները, որոնց կասկածում են հանցագործություն կատարելու մեջ: Եթե միայն դա լիներ, ապա ի նշան համատեղության՝ նույնիսկ խելամիտ կլիներ  զատել  այն իրավիճակը, որով անցնում են հալածվող մարդկային այլ էակները: Սակայն խնդիրը հատում է անձնական զգայունության սահմանը և վերաբերում է այսպես կոչված ժողովրդավարական երկրների, որոնցում մեզ վիճակված է ապրել, քաղաքացիների իրավաքաղաքական կամ (հնարավոր է՝ այժմ պետք էր արտահայտվել ավելի պարզ, քան երբևէ) կենսաքաղաքական կարգավիճակին: 

Երկար տարիներ, սկզբում պատահաբար, անգիտակցաբար, այնուհետև՝ արտահայտված և նպատակաուղղված կերպով ձգտում են համոզել քաղաքացիներին ներգրավվելու որպես վերահսկողության բնական և մարդկային թվացող թելադրանքի ու փորձի մեջ, որոնք մշտապես բացառիկ և անմարդկային են համարվել: Հայտնի է, որ այսօր պետությունների՝  էլեկտրոնային սարքերի (dispositivi)՝ կրեդիտային քարտերի և անլար հեռախոսների միջոցով անհատների նկատմամբ իրականացվող վերահսկողությունը, գերազանցել է նախորդ բոլոր սահմանները: Սակայն գոյություն ունի մարմնի վերահսկողության շեմ, որը հատելը կենսաքաղաքական համընդհանուր նոր իրավիճակների նշան է, նաև մի քայլ առաջ այն հարցում, ինչը Ֆուկոն անվանում է մարդու տեսակի կենդանացման առաջխաղացում, որն իրականացվում է կատարելագործված տեխնիկայի միջոցով: Թվային մատնահետքերի և բբի Էլեկտրոնային քարտարանը, ենթամաշկային դաջվածքը և այլ նմանատիպ փորձերը այս սահմանը հատելու էությունն են: 

Անվտանգության մասին որպես արդարացում բերվող գաղափարները չպետք է մոլորեցնեն: Փորձը ցույց է տալիս, որ սկզբնապեսպես օտարերկրացիների վրա տարածվելու նկատառումներով ներդրված փորձարկումները հետագայում տարածվում են բոլորի վրա: Այստեղ պետության և քաղաքացիների միջև կենսաքաղաքական հարաբերությունների նոր «կանոնի» հարցն է: Այն այլևս չի վերաբերում անձի ազատ քաղաքական մասնակցությանը և հանրային ոլորտում նրա ակտիվությանը, այլ վերահսկողության համակարգում ավելի մասնավոր և անհաղորդ միջոցի ներդրմանը` մարմնի կենսաբանական կյանքին: 

Մեդիա-կամայականության շարքին են դասվում մերկ կյանքը (nuda vita) նույնականացնող և ներառող տեխնիկական սարքերը (dispositivi tecnologici), որոնք վերահսկում են հանրային խոսքն ու և այն մանիպուլյացիայի ենթարկում այդ երկու ծայրահեղությունների միջև. «խոսք առանց մարմնի» և «մարմին առանց խոսքի» այն տարածությունում, որն ինչ-որ ժամանակ կոչվում էր քաղաքականություն, իսկ այժմ ավելի նեղացել և  աննշան է դարձել:

Մի քանի տարի առաջ ինձ վիճակվել է գրել, որ Արևմուտքի պարադիգմը այլևս քաղաք չէ, այլ համակենտրոնացման ճամբար, ոչ թե Աթենք, այլ Աուշվից: Սա, բնականաբար, փիլիսոփայական և ոչ թե պատմագիտական թեզ էր: Համենայն դեպս, խոսքն այն մասին է, որ երևույթները տարբերակվելու փոխարեն միախառնվեն: Ես ցանկանում էի ենթադրել այն հավանականության մասին, որ Աուշվիցի դաջվածքը ճամբար արտաքսվողների ավելի խնայողական և «կանոնակարգված» գրանցամատյանի միջոց է: Կենսաբանական տատուաժը, որն այժմ պարտադրվում է մեզ Միացյալ Նահանգներ մուտք գործելու համար, այն օղակներից մեկն է, որ վաղը մեզ կստիպեն ներգրավել պետության կապանքներում ու մեխանիզմներում որպես լավ քաղաքացու ինքնության բաղադրիչ: 

Աղբյուր՝ Լա Ռեպուբլիկա, 2004 հունվարի 8

Բնօրինակի հեղինակ՝ Giorgio Agamben, La Repubblica


Թարգմանիչ՝ Անահիտ Ասատրյան (Anahit Asatryan) © Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են:   

Ընթերցեք նաև՝  Ջ. Ագամբեն|Եթե դրամի կատաղի կրոնը խժռում է ապագան

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here