Տնտեսական աճը ՀՀ-ում

Կենսամակարդակը հասարակության սոցիալական վիճակը բնութագրող կարևորագույն գործոն է, որի ներքո հասկացվում է բնակչության ապահովվածությունն՝ անհրաժեշտ նյութական բարիքներով և ծառայություններով և դրանց սպառման մակարդակը: Տնտեսական բարձր և կայուն աճը նախադրյալներ է ստեղծում կենսամակարդակի բարձրացման համար:

Ըստ Համաշխարհային բանկի՝ աղքատությունը դրսևորվում է հնարավորությունների պակաuով՝ եկամուտների և ծախuերի ցածր մակարդակով, uոցիալական ծառայությունների ցածր մատչելիությամբ, անվտանգության ցածր մակարդակով, ինչպես նաև քաղաքացու՝ պետության սոցիալ-տնտեսական կյանքին ազդեցութան հնարավորության պակասով։ Աղքատության կրճատման աստիճանը կախված է այն բանից, թե զուգորդվել է արդյոք տնտեսական աճը՝ եկամուտների բաշխվածության փոփոխությամբ: Ինչպես նաև աղքատության կրճատումն ուղիղ համեմատական է եկամուտներում, ռեսուրսներում և հնարավորություններում առկա նախնական անհավասարությանը, ինչը բացասականորեն է անդրադառնում անապահով ընտանիքների՝ տնտեսական աճի առավելություններից օգտվելու հնարավորությունների վրա։

Ըստ ԱՎԾ տվյալների՝  ՀՀ-ում աղքատ բնակչության թիվը տոկոսային հարաբերությամբ 2015 թ.-ին կազմել է 29,8 %:

Կենսամակարդակի վրա ազդող կարևոր գործոններից է համախառն եկամուտների բաշխվածությունը բնակչության առանձին խմբերում. վերջինս գնահատելու համար կիրառվում են Ջինիի գործակիցը և Լորենցի կորը:

Ըստ Լորենցի կորի՝ աբցիսների առանցքին համապատասխանում է բնակչության թվաքանակը, իսկ օրդինատների առանցքին՝ ազգային եկամուտը, ինչը պատկերված է ստորև բերված գրաֆիկում.

Ջինիի գործակիցը Լորենցի կորի և հավասարակշռության կորի հատումից առաջացած մարմնի մակերեսի հարաբերությունն է այն եռանկյան մակերեսին, որը առաջացել է հավասարության և անհավասարության կորերի հատումից:

Ջինիի գործակիցը գտնվում է 0-1 տիրույթում, ընդ որում՝ որքան գործակիցը մոտենում է 1-ին, այնքան տվյալ երկրում ազգային եկամտի բաշխման անհամաչափությունը մեծանում է, և ընդհակառակը՝ որքան մոտենում է 0-ին, այնքան բևեռացվածությունը նվազում է:

2014թ. Հայաստանում Ջինիի գործակիցն ըստ եկամուտների կազմել է 0.373, իսկ ըստ սպառման` 0.277: Որքան փոքր է թիվը, այնքան քիչ է բևեռացվածությունը։

Հայաստանի օրինակով՝ որոշակի պահի դրությամբ աղքատության կրճատմանը նպաստում է նաև արտասահմանից մասնավոր տրանսֆերտների աճը՝ հաշվի չառնելով այն հանգամանքը, որ տրանսֆերտների բարձր մակարդակը բնորոշում է երկրի տնտեսության թույլ զարգացվածությունը:

Ըստ ՀՀ ԿԲ՝ 2016 թ. հունիսի տվյալները 17%-ով ավելի ցածր են եղել քան նախորդ տարի, ինչն իր հերթին հանգեցնում է ներքին սպառման կրճատմանը:

Բնակչության կենսամակարդակի և աղքատության վերաբերյալ հավաստի տվյալներ ստանալու համար կիրառվում է «աղքատության գիծ» հասկացությունը՝ ներառելով երկու բաղադրիչ՝ աղքատության պարենային գիծը և ոչ պարենային ապրանքների ու ծառայությունների արժեքը:

Աղքատության պարենային գիծն այն նվազագույն պարենային զամբյուղի արժեքն է, որը բաղկացած է 106 հիմնական սննդատեսակից և ոչ ալկոհոլային խմիչքներից, ունի 2232 կկալ՝ օրական մեկ շնչի հաշվով էներգետիկ արժեք: