Շրջանակված․ Կարծրատիպերի քաղաքականությունը նորություններում

Ցանկանո՞ւմ եք ավելի լավ հասկանալ մեդիան

Այժմ, առավել քան երբևէ, մենք չենք կարող անվերապահորեն հավատալ լուրերին․ մեզ հարկարվոր են գործիքներ, որպեսզի քննադատորեն կարդանք լրատվությունը, ռազմավարություն, որ տարբերակենք՝ ինչպես է տեղեկատվությունն աշխատում։ Հենց սա է ոգեշնչել The Listening Post-ի նոր նախագծի՝ Media Theorised-ի ստեղծումը։

Մենք վերցրել ենք աշխարհի հինգ մտավորականների գլխավոր աշխատությունները։ Նրանք տեսաբաններն են, ովքեր գտնվում են կոսմոպոլիտ կենտրոնի և «գլոբալ հարավի» մեջտեղում․ Ռոլան Բարտը՝ ֆրանսիացի փիլիսոփա, Նոամ Չոմսկին՝ ամերիկացի լեզվաբան և քաղաքական ակտիվիստ, Ստյուարտ Հոլը՝ ջամայկացի-բրիտանացի մշակույթի պատմաբան, Մարշալ Մաքլյուենը՝ կանադացի ակադեմիկոս, Էդուարդ Սայիդը՝ պաղեստինցի-ամերիկացի գրական պատմաբան։

Ինչպես կասեր Ռոլանդ Բարտը․

Սրանք այն գրողներն են, ովքեր մեզ սովորեցրել են կարդալիս ըմբռնել տեքստի՝ ուշադրությանից վրիպող հատվածները։

Աշխատելով Աֆրիկայի, Լատինական Ամերիկայի, Ասիայի, ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի լրագրողների, արվեստագետների և քաղաքական ակտիվիստների հետ՝ մենք պատրաստել ենք էսսեներով լրացված հինգ տեսանյութ՝ ձեզ ներկայացնելու այս մեդիա տեսաբաններին և օգնելու մեդիայի հետ ամենօրյա առնչություն ունենալիս կիրառել նրանց քննադատական գործիքներից որոշները։

Էդուարդ Սայիդ

Պաղեստինցի-ամերիկացի գրական պատմաբան

Շրջանակված․ Կարծրատիպերի քաղաքականությունը նորություններում

Պաղեստինցի ակադեմիկոս Էդուարդ Սայիդի (1935-2003) «Օրիենտալիզմ» գիրքը ցույց է տալիս՝ ինչպես Արևմուտքը լիազորվեց ներկայացնել գաղութային «մյուսներին»՝ միևնույն ժամանակ նրանց ձայնազուրկ թողնելով։

Տեսանյութի ձայնը Սորիուս Սամուրաինն է, ով ստեղծում է լրատվություն, որը անում է հենց այն, ինչ չէին անում օրենտալիստական պատումները․ իր “Cry Freedom”  և “Exodus from Africa” փաստագրական ֆիլմերում նա ներկայացնում է Աֆրիկան ներսից՝ խոսելով աֆրիկյան ձայների և հեռանկարների մասին։

Արևելքի մասին արևմտյան շահարկումների սկզբից ի վեր միակ բանը, որ Արևելքը չկարողացավ անել, ինքն իրեն ներկայացնելն էր: Արևելքի մասին վկայությունները հավաստի էին միայն արևելագետի աշխատանքի զտիչ կրակի միջով անցնելուց հետո: 

Էդուարդ Սայիդ․ պաղեստինցի մտավորական, գրականության տեսաբան, գաղութային ժամանակագրության պատմաբան: Սայիդը բացատրեց, թե ինչպես է գործում գաղութատիրությունը: Ոչ միայն բանակների, այլև գրականության միջոցով: Ոչ միայն նվաճումների, այլև մարդաբանության միջոցով: Ոչ միայն ճնշումների, այլև հիմնավորված պատմաբանության միջոցով: Նա ցույց տվեց, թե ինչպես է Արևմուտքը նկարել «Արևելքի» պատկերը․ օձահմաներ, պորտապարուհիներ, ավազակներ: Էկզոտիկ, զգայական, խեղված: Սայիդը դա տեսավ 19-րդ դարի արևմտյան գրականության մեջ, իսկ դուք կարող եք տեսնել ժամանակակից մշակույթի միջոցով: 

Միացրեք նորությունները, կարդացեք թերթեր, նայեք նկարներին։ Ի՞նչ պատմություններ են ձեզ հրամցվում։ Մենք ընդդեմ նրանց։ Ռացիոնալն ընդդեմ իռացիոնալի։ Քաղաքակրթությունն ընդդեմ բարբարոսության: Աֆրիկացիները՝ կոռումպացված բռնակալներ, սովամահության զոհեր: Լատինամերիկացիները՝ թմրանյութերի տիրակալներ, ֆուտբոլիստներ, բռնապետներ: Արաբները՝ ահաբեկիչներ, կնատյացներ: Ասիացիները՝ ծրագրային ապահովման ինժեներներ, կրոնական մոլեռանդներ: Ինչպիսի՞ն է լինել ֆիքսված, գերված, շրջանակված: «Օրիենտալիզմը» ընկալեք որպես ոսպնյակ: Օգտագործե՛ք այն, երբ կարդում եք լրատվամիջոցներ: Որոշարկե՛ք կարծրատիպը: Վերծանե՛ք հերյուրանքը: Բացահայտե՛ք առասպելը:


Թարգմանիչ՝ Սոնա Սիմոնյան
Խմբագիր՝ Էդիտա Շադոյան
Վիդեոխմբագիր և ենթագրող՝ Թամարա Նազարյան

© «Ինլայթ» հանրային հետազոտությունների կենտրոն ՀԿ 


#AlJazeeraEnglish  #EdwardSaid  #MediaTheorised